Basına ve Kamuoyuna, 02/04/2020

Covid-19 Virüs Salgını ve Alınması Gereken Önlemler Hakkında Açıklamamız

Tüm dünya gibi ülkemiz de Covid-19 virüsü salgınıyla zor günler geçiriyor. Saptanan vaka sayısı her gün katlanarak artarken, salgın kaynaklı ölüm haberlerini içimiz kan ağlayarak izliyoruz. Toplumumuzun tamamı gibi bizim de dileğimiz, ne kadar süreceği belli olmayan bu salgın döneminin en az can kaybıyla atlatılmasıdır.

Yayıncılar Kooperatifi (YAYKOOP) olarak öncelikli beklentimiz, salgına karşı etkili bir mücadele verilmesi, iktidarın ve tüm devlet kurumlarının “sosyal devlet” olmanın gereğini yerine getirmesidir.

Bu kapsamda, devlet olanaklarıyla yeterli kaynağın ayrılması, herkese ayrımsız, eşit, parasız tedavi hizmeti sunulması, yaygın test ve diğer önleyici tedbirlerle salgının yayılmasının önlenmesi ilk elde yapılması gerekenlerdir. Bütün bu süreçte, devlet kurumlarının tam bir şeffaflıkla ve sağlık meslek örgütleriyle işbirliği içinde hareket etmesi, toplumun doğru bilgilenmesi ve olası paniğin önlenmesi bakımından yaşamsaldır.

Salgının olumsuz sonuçlarının toplum yaşamının tüm alanlarına olduğu gibi, ekonomiye de doğrudan yansıyacağı açıktır. Virüsün yayılmasını önlemek için çalışma hayatının daha da kısıtlanması, sokağa çıkma yasağı ilanı gibi kaçınılmaz tedbirler gündeme gelebilecektir. Bu durumda oluşacak maddi kayıpların giderilmesi bir varlık yokluk sorunu haline gelecektir.

Hükümetin bugüne dek açıkladığı tedbir paketleri maalesef beklentileri karşılamamıştır. Başta çalışanların ücret kayıpları olmak üzere, durumdan olumsuz etkilenen esnaf, küçük üretici, serbest meslek sahibi vb. kesimlerin yaşadığı kayıplar devlet tarafından karşılanmalıdır. Çeşitli fonlarda birikmiş kaynaklar amacına uygun olarak kullanılmalı, yatırım öncelikleri gözden geçirilip toplumun sırtında yük oluşturacak, kaynak israfına yol açacak yatırımlardan ve projelerden vazgeçilmelidir.

Yayıncılık, virüsün yayılım tehlikesinden etkilenen sektörlerin başında gelmektedir. İlk alınan önlemler kültür sanat faaliyetlerinin, fuarların, söyleşi ve imza etkinliklerinin iptali olmuştur. Halihazırda kitap yayımı neredeyse durmuş, kitabevleri kapanma durumuna gelmiş, kitap satışları ise çok sınırlı şekilde elektronik ticaret siteleri yoluyla yapılabilmektedir.

Bu durumun, yayıncılık sektörüne yansıması ağır olacak, özellikle küçük ve orta ölçekli yayınevleri kapanma tehdidi ile yüz yüze gelecektir. Yayıncılık sektörünün aldığı yara, doğrudan doğruya kültür-sanat ve eğitimin yara alması, toplumun kültür ve sanat ürünlerinden yararlanma hakkını kullanamaması anlamına gelecektir. Acil, köklü önlemlerin alınması şarttır.

Yayıncı meslek birliklerinin çabaları sonucu, krizden etkilenen ve desteklenmesi gereken sektörlere yayıncılığın eklenmesi olumlu bir adımdır ama devasa boyutlar kazanmakta olan sorunlarımızın çözümü için yetersizdir.

Kooperatifimiz, aşağıdaki taleplerin savunucusudur:

  • Salgın dönemi boyunca işyeri kiralarının %50’si devletçe karşılanmalı,  vergi, muhtasar, SGK ödemeleri hem yarı yarıya düşürülmeli hem de salgın dönemi sonuna ertelenmelidir.
  • Salgın boyunca doğalgaz, elektrik, su ve internet konutlara ve işyerlerine ücretsiz sağlanmalıdır.
  • Tüm kütüphanelere acilen ve yüksek miktarda kitap alımı yapılmalı, bu yılki alımların artırılması en ivedi şekilde karara bağlanarak hayata geçirilmelidir.
  • Kısmi Çalışma Ödeneğinden yararlanma koşulları iyileştirilmeli, son üç yılda 450 gün çalışma şartı kaldırılmalı, aynı şekilde 90 gün olan ödenek süresi uzatılmalı, salgın kontrol altına alınana ve hayat normale dönene kadar bu uygulamaya devam edilmeli, yapılan başvurular (müfettişlerin inceleme hakkı korunmak üzere) 10 işgünü içinde sonuçlandırılmalıdır.
  • Kamu bankaları ve KOSGEB aracılığıyla işletmelere faizsiz, uzun süreli kredi kullanma olanağı sağlanmalıdır. Bunun yanında verilecek kredilere dair devlet tarafından KGF Kefaleti sağlanmalı ve kredi kullanımı herhangi bir şarta ve teminata bağlanmamalıdır.
  • Öte yandan virüs tehlikesine karşı uygulanacak yasak ve kısıtlamalar, topluma yönelik bir baskıya dönüşmemeli, özgürce haber yapamama, basının ve tek tek yurttaşların düşüncelerini özgürce ifade etme hakkının engellenmesi sonucunu doğurmamalıdır.

Kooperatifimiz oluşan bu olumsuz durumun faturasının çalışanlara kesilmesini hiçbir şekilde onaylamamaktadır. Bu kapsamda olmak üzere:

  • İşten çıkarma, ücretsiz izin, kısa süreli çalışma nedeniyle ücret kesintisi gibi uygulamaları benimsemiyoruz. Başta ortaklarımız olmak üzere, tüm yayınevlerine, bu uygulamalara gitmemelerini tavsiye ediyoruz.
  • Başta çeviri, redaksiyon, editörlük olmak üzere, evden yapılması mümkün olan tüm işler için çalışanlara evden çalışma hakkı tanınmalıdır.
  • Prensip olarak tüm bu sürecin evlerimizde geçirilmesini savunmakla birlikte, ülke yöneticileri herkes için bu kararı almadığı sürece çalışmak zorunda kalacak işyerlerinde görev yapan arkadaşlarımızın sağlığına yönelik önlemler titizlikle alınmalı, işe gidip gelmek zorunda olan çalışanlara tıbbi maske ve eldiven sağlanmalıdır.
  • Bu bağlamda çalışma süreleri azaltılmalı, dönüşümlü çalışma sistemine geçilmelidir.
  • Tüm meslek örgütleri, dernekler, birlikler ve federasyon, birikmiş tüm bütçelerini üyelerinden kitap satın almak ve okurlara dağıtmak için harcamalıdır.

Kooperatifimiz, sınırlı gücüne ve olanaklarına karşın bünyesindeki yayınevleriyle dayanışma içinde olacak, zor duruma düşmüş Kooperatif ortaklarının sorunlarını aşabilmeleri için çeşitli yaratıcı yöntemler geliştirerek destekte bulunacaktır.

Zor günlerden geçiyoruz. Bu zorluklar, insanlığa kamuculuğu, ortaklaşmayı, dayanışmayı dayatıyor. “Sosyal devlet” anlayışının fiilen ve etkin şekilde uygulanmasını  gerekli kılıyor. Dayanışmak, sorunları el ele vererek aşmak üzere faaliyete başlayan Kooperatifimiz, ilkelerine uygun olarak, bu sürecin en az kayıpla atlatılması için çabalayacak, hem haklı talepleri yüksek sesle dile getirecek hem de ortakları ile çalışanlarıyla dayanışmanın yöntemlerini geliştirecektir.

Salgın nedeniyle kaybettiğimiz insanlarımızın üzüntüsünü yüreğimizde duyuyor; her şeye rağmen, akılla, bilimle ve dayanışmayla aşacağımız bu karanlık dönemin ardından gelecek güzel günlerin umudunu taşımaya devam ediyoruz…

Yayıncılar Kooperatifi (YAYKOOP)

Yönetim Kurulu